Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề cho Ngày Thế giới Không Thuốc lá là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chiến dịch toàn cầu năm nay tập trung bóc trần những chiến thuật tinh vi của các tập đoàn thuốc lá trong việc lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Bằng chiêu bài “đổi mới sáng tạo”, các công ty thuốc lá đang ồ ạt tung ra các sản phẩm nicotine mới như thuốc lá điện tử (TLĐT), túi nicotine, thiết bị nicotine tổng hợp... với hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt hòng biến các sản phẩm độc hại này trở nên thời thượng trong mắt giới trẻ. WHO khẳng định: Không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe. Nicotine là chất gây nghiện cực mạnh, phá hủy sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây rối loạn nhận thức, cảm xúc và các vấn đề tâm thần nghiêm trọng. Những con số biết nói trên toàn cầu:
* Hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm do thuốc lá, bao gồm 1,6 triệu ca do hút thuốc thụ động.
* Ít nhất 40 triệu trẻ em (13–15 tuổi) đang sử dụng thuốc lá.
* Trẻ em có nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp 9 lần so với người lớn.
Thực trạng tại Việt Nam: Thành tựu đối mặt với thách thức mớiTại Việt Nam, công tác phòng chống tác hại (PCTH) của thuốc lá đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ nhờ nỗ lực thực thi Luật PCTH thuốc lá. Tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá điếu giảm từ 47,4% (2010) xuống còn 38,9% (2023). Tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nơi làm việc, trường học, gia đình cũng giảm mạnh. Tuy nhiên, những thành tựu này đang có nguy cơ bị phá bỏ bởi sự gia tăng đáng báo động của thuốc lá thế hệ mới trong giới trẻ: Tỷ lệ sử dụng TLĐT ở học sinh (13–17 tuổi) đã tăng vọt từ 2,6% (năm 2019) lên 8,1% (năm 2023). Ngay cả nữ giới (11–18 tuổi), tỷ lệ này cũng đã chạm mức 4,3% vào năm 2023.
Bên cạnh tổn thất nghiêm trọng về sức khỏe khi cướp đi sinh mạng của 103.000 người mỗi năm tại Việt Nam, thuốc lá còn “đốt” sạch túi tiền của nền kinh tế. Theo ước tính của WHO năm 2024, tổng chi phí y tế, kinh tế và ô nhiễm môi trường do thuốc lá gây ra tại nước ta lên tới hơn 200.000 tỷ đồng mỗi năm, chiếm hơn 2% GDP và tạo ra gánh nặng kép lên xã hội.
Hành động chính sách mạnh mẽ: Cương quyết nói "Không" với thuốc lá mớiĐể bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chính sách PCTH thuốc lá trọng tâm: Môi trường 100% không khói thuốc: Xây dựng môi trường không khói thuốc hoàn toàn tại các địa điểm công cộng để bảo vệ quyền được hít thở không khí trong lành của mọi công dân. Cập nhật cảnh báo sức khỏe: Hướng tới tăng diện tích hình ảnh cảnh báo trên bao bì (hiện tại của Việt Nam mới ở mức 50% - thuộc nhóm thấp nhất ASEAN) và đổi mới nội dung để nâng cao hiệu quả răn đe.
Thắt chặt trưng bày tại điểm bán: Kiểm soát nghiêm ngặt quy định trưng bày không quá một bao/tút/hộp của một nhãn hiệu, xóa bỏ tình trạng "quảng cáo trá hình" nhắm vào trẻ em.
Lệnh cấm lịch sử đối với TLĐT và TLNN: Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng TLĐT, TLNN (theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Luật Đầu tư số 143/2025/QH15). Chính sách kịp thời này đã ngay lập tức giúp giảm mạnh số ca ngộ độc cấp tính do TLĐT phải
Hưởng ứng Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia Không Thuốc lá, mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người dân hãy cùng nhau lan tỏa các thông điệp ý nghĩa:
Nghiêm túc chấp hành pháp luật: Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Lưu ý chế tài xử phạt: Phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng (theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP).
Kỷ cương nơi công sở: Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc.
Yêu thương bằng hành động: Vì sức khỏe của bản thân và gia đình, hãy bỏ thuốc lá ngay hôm nay! Bỏ thuốc lá là món quà ý nghĩa nhất bạn dành cho những người thân yêu. "Yêu thương không chỉ là lời nói – hãy thể hiện bằng việc không hút thuốc".
Hãy cùng chung tay hành động để bảo vệ thế hệ trẻ trước cạm bẫy của thuốc lá, vì một Việt Nam khỏe mạnh và văn minh!